PReMA Projects & Activities
  print 
  การรับมือกับโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน Bookmark and Share

วันเสาร์ที่ 7 มค. เวลา 14:15 – 14:30 น. ทางวิทยุ จ.ส. 100  

      

รายการ :    “ล้ำยุคเรื่องสุขภาพ”

ออกอากาศทาง : สถานีวิทยุ จส. 100 (FM 100 MHz.)
วัน และ เวลาออกอากาศ : วันเสาร์ที่ 7 มกราคม 2555 เวลา 14:15 น. – 14:30 น.

พญ.วิรงค์รอง เจียรกุล

รองหัวหน้าภาควิชาอายุรศาสตร์เขตร้อน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล

การรับมือกับโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน

       จากปริมาณจำนวนประชากรโลกที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้โลกมีความต้องการอาหารและการใช้พลังมากขึ้น ซึ่งในที่สุดก็ตามมาด้วยปัญหาการบุกรุกพื้นที่ป่า ซึ่งปัญหานี้เองได้นำมาซึ่งโรคระบาดจากสัตว์ป่าและสัตว์เลี้ยงมาสู่คน โดยปัจจุบันมีโรคติดเชื้อในมนุษย์ประมาณ 1,400 โรค ซึ่งในจำนวนนี้เป็นเชื้อที่ติดต่อจากสัตว์สู่คนถึง 70 % 
       สำหรับ รายการ “ล้ำยุคเรื่องสุขภาพ” ในครั้งนี้ เราจะไปพูดคุยกับพญ.วิรงค์รอง เจียรกุล รองหัวหน้าภาควิชาอายุรศาสตร์เขตร้อน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล เกี่ยวกับการรับมือกับโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน ซึ่งเป็นปัญหาใหญ่ที่ทั่วโลกกำลังจับตามองกัน

สถานการณ์ของโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน

       ปัจจุบันพบว่ามีโรคอุบัติใหม่ อุบัติซ้ำเกิดขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งโรคเหล่านี้อยู่ใกล้ตัว บางโรคเป็นโรคเก่าที่เคยเกิดขึ้นมาแล้ว แต่ขณะนั้นอาจยังไม่ทราบ เพราะไม่มีองค์ความรู้ แต่ปัจจุบันเมื่อมนุษย์มีองค์ความรู้มากขึ้น จึงค้นพบโรคใหม่ ๆ มากขึ้น ประกอบกับการที่ในปัจจุบันมนุษย์มีการทำลายธรรมชาติมากขึ้น โดยการไปบุกรุกพื้นที่ป่า จึงทำให้มนุษย์มีโอกาสสัมผัสกับสัตว์ป่ามากขึ้น ซึ่งโอกาสในการติดเชื้อจากสัตว์ก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย นอกจากนั้นการที่มนุษย์ไปทำลายธรรมชาติ ก็จะทำให้เกิดภาวะโลกร้อน ซึ่งอุณหภูมิที่สูงขึ้นจะไปเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศวิทยาของสัตว์ โดยเฉพาะสัตว์ที่เป็นพาหะนำโรคหรือแหล่งรังโรค ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดโรคอุบัติใหม่ อุบัติซ้ำขึ้น และบางครั้งก็เกิดในพื้นที่ที่ไม่เคยมีโรคนี้มาก่อนเลย

สาเหตุในการติดโรคจากสัตว์สู่คน

       สำหรับสาเหตุในการติดโรคจากสัตว์สู่คน นอกจากการบุกรุกป่าดังที่ได้กล่าวไปแล้วข้างต้น โรคติดต่อจากสัตว์บางโรคก็อยู่ในวงจรชีวิตของสัตว์ซึ่งเป็นสัตว์เลี้ยง สัตว์ที่เลี้ยงไว้ใช้งาน และสัตว์ที่เลี้ยงไว้เป็นอาหาร ดังนั้นมนุษย์จึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะไปสัมผัสกับโรคเหล่านั้น

สัตว์ใดบ้าง...ต้องพึงระวัง

       สัตว์ที่เป็นแหล่งรังโรคหรือพาหะนำโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่มนุษย์ควรระวัง ได้แก่
       > สัตว์สกปรก เช่น หนู พาหะนำโรคเลปโตสไปโรซิส ซึ่งหากหลีกเลี่ยงสัตว์เหล่านี้ได้ก็ควรหลีกเลี่ยง โดยพยายามดูแลบ้านให้มีสุขอนามัยที่ดี ไม่มีสัตว์ที่เป็นแหล่งรังโรคอาศัยอยู่
       > สัตว์ที่เลี้ยงเอาไว้ใช้งาน หรือ เป็นอาหาร เช่น วัว กระบือ สุนัข แพะ ซึ่งเป็นหาหะนำโรคได้หลายโรค เช่น โรคเลปโตสไปโรซิส โรคไข้สมองอักเสบ 
       > สัตว์เลี้ยงตามบ้าน เช่น สุนัข กระต่าย แมว หนูสวยงาม ซึ่งหากให้การดูแลไม่ดีพอ สัตว์เหล่านี้ก็จะกลายเป็นพาหะนำโรคได้
       > สัตว์ป่าหรือสัตว์ตามธรรมชาติ เช่น นกที่อพยพมาอยู่ตามบ้าน ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญในการแพร่ระบาดของไข้หวัดนก

ผู้ที่มีความเสี่ยงในการติดโรคจากสัตว์สู่คน

       กลุ่มคนที่มีความเสี่ยงสูงต่อการติดโรคจากสัตว์สู่คน ได้แก่ กลุ่มคนที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำไร่ ทำนา ทำฟาร์ม และสัตวแพทย์ ซึ่งต้องปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับสัตว์ นอกจากนั้นผู้ที่เลี้ยงสัตว์ ผู้ที่มีงานอดิเรกเป็นการเดินป่า ตั้งแคมป์ เข้าค่าย ผู้ที่ไปบุกรุกพื้นที่ป่าเพื่ออยู่อาศัยหรือทำเกษตรกรรมก็มีความเสี่ยงด้วยเช่นกัน และสถานการณ์บางอย่าง เช่น น้ำท่วม ก็อาจทำให้มนุษย์มีโอกาสสัมผัสกับสัตว์ที่เป็นแหล่งรังโลกได้ด้วย

โรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

       สำหรับโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่คนไทยควรระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ โรคเลปโตสไปโรซิส ซึ่งประเทศไทยเป็นแหล่งที่มีการระบาดของโรคนี้อยู่แล้ว โดยทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือพบผู้ป่วยเฉลี่ยปีละ 2,000 – 3,000 ราย ในกรณีปรกติจะพบเชื้อเลปโตสไปโรซิสได้มากตามทุ่งนา แต่ในกรณีที่เกิดน้ำท่วมอาจพบโรคนี้ระบาดในเขตเมืองได้
       ส่วนโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนอื่น ๆ ที่ต้องระมัดระวังเพราะเกิดขึ้นแล้วในประเทศไทย ได้แก่ ไข้หวัดนก ไข้สมองอักเสบที่มีหมูเป็นหาพะนำโรค เป็นต้น

โรคติดต่อจากสัตว์สู่คน ยิ่งรู้เร็ว...ยิ่งดี

       สำหรับโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน บางโรคก็อาจจะทำให้ผู้ป่วยมีอาการเล็กน้อย แต่บางโรคหากได้รับการวินิจฉัยช้า และได้รับการรักษาไม่ทันท่วงที ก็อาจทำให้ผู้ป่วยถึงแก่ชีวิตได้ ดังนั้นสิ่งที่สำคัญคือการให้การวินิจฉัยที่เร็วที่สุด ซึ่งหากผู้ใดมีไข้หลังจากที่ไปสัมผัสสัตว์หรือสัมผัสน้ำหลังน้ำท่วม สิ่งที่ควรทำคือรีบไปพบแพทย์ทันที

นวัตกรรมใหม่ ๆ ทางการแพทย์ช่วยคุณได้

       เนื่องจากโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนมีอยู่หลายโรค ซึ่งแต่ละโรคจะมีความจำเพาะเจาะจงแตกต่างกันไป โดยในโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่มีความสำคัญในประเทศไทย เช่น โรคเลปโตสไปโรซิส เดิมการวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการทำได้ค่อนข้างยากและใช้เวลานาน แต่ปัจจุบันจากงานวิจัยของคณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล ก็ช่วยให้ประเทศไทยสามารถวินิจฉัยโรคเลปโตสไปโรซิสได้รวดเร็วขึ้น เช่นเดียวกับการวินิจฉัยโรคสครับไทฟัส ซึ่งปัจจุบันก็สามารถวินิจฉัยได้อย่างรวดเร็วขึ้นเช่นกัน

วิธีการดูแลตนเองให้ห่างจากโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน

       หากผู้ใดมีอาชีพที่ต้องปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับสัตว์ การสวมเสื้อแขนยาว กางเกงขายาว รองเท้าบู๊ท และสวมหน้ากากอนามัยในขณะปฏิบัติงานก็จะเป็นการป้องกันตนเองจากการติดเชื้อโรคจากสัตว์ได้ในระดับหนึ่ง ส่วนในคนกลุ่มที่อยากจะเลี้ยงสัตว์ หากจะเลี้ยงสัตว์ใดควรมีความรู้เกี่ยวกับสัตว์นั้น ๆ และควรให้ความสำคัญในเรื่องของการให้วัคซีนและการรักษาสัตว์เมื่อสัตว์ป่วย เพราะนอกจากจะช่วยป้องกันสัตว์ที่เรารักจากโรคร้ายแล้ว ยังเป็นการป้องกันตนเองและคนใกล้เคียงให้ห่างจากโรคในสัตว์เหล่านั้นด้วย นอกจากนั้นยังควรเลี้ยงสัตว์ที่เป็นสัตว์เลี้ยงทั่วไป ไม่ควรเลี้ยงสัตว์แปลก ๆ  เพราะบางครั้งโรคที่เราไม้รู้จักก็อาจจะมาจากสัตว์ที่แปลก ๆ เหล่านั้น

Back

Comment

Lumyuk Audio Clips

No flash player!

It looks like you don't have flash player installed. Click here to go to Macromedia download page.

PReMA on Twitter

PReMA on Facebook