รายการ : “ล้ำยุคเรื่องสุขภาพ”

ออกอากาศทาง : สถานีวิทยุ จส. 100 (FM 100 MHz.)

วัน และ เวลาออกอากาศ : วันเสาร์ที่ 3 พฤศจิกายน 2555 เวลา 14:15 น. – 14:30 น..



ผศ.นพ.วิโรจน์ ศรีอุฬารพงศ์

อุปนายกมะเร็งวิทยาสมาคม

รู้จักมะเร็งชนิดนิวโรเอ็นโดครายด์ทูมเมอร์(NETs)

เป็นที่ทราบกันดีว่าโรคมะเร็งมีอยู่ด้วยกันหลายชนิด ซึ่งในยุคข้อมูลข่าวสารดังเช่นปัจจุบันก็ทำให้ประชาชนทั่วไปได้รับทราบถึงข้อมูลเกี่ยวกับโรคมะเร็งต่าง ๆ มากขึ้น อย่างไรก็ตามอาจยังมีโรคมะเร็งบางชนิดที่คนไทยไม่ค่อยคุ้นเคย และไม่รู้จักดีนัก ทั้ง ๆ ที่พบอุบัติของโรคมากขึ้น หนึ่งในนั้นก็คือ มะเร็งชนิดนิวโรเอ็นโดครายด์ทูมเมอร์ หรือมะเร็ง NETs

สำหรับรายการ “ล้ำยุคเรื่องสุขภาพ” ช่วงสุขภาพดีกับพรีม่าในครั้งนี้ ได้มีการพูดคุยกับ ผศ.นพ.วิโรจน์ ศรีอุฬารพงศ์ อุปนายกมะเร็งวิทยาสมาคม เกี่ยวกับโรคมะเร็งดังกล่าว

รู้จักมะเร็ง NETs

ในอดีตอาจเคยมีโรคมะเร็ง NETs มาแล้ว แต่เนื่องจากไม่สามารถจำแนกโรคได้อย่างชัดเจน เพราะไม่มีความเข้าใจเกี่ยวกับโรคนี้ดีพอ โดยมะเร็ง NETs มักจะอยู่ในระบบทางเดินอาหาร ดังนั้นจึงอาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นมะเร็งกระเพาะอาหารและมะเร็งลำไส้ แต่เมื่อมีความเข้าใจในตัวโรคมากขึ้น มีวิธีตรวจที่แน่ชัดขึ้น ก็ทำให้ทราบว่ามะเร็ง NETs เป็นมะเร็งอีกชนิดหนึ่งที่แยกจากมะเร็งกระเพาะอาหารและมะเร็งลำไส้ทั่ว ๆ ไป

สาเหตุของมะเร็ง NETs

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุในการเกิดมะเร็ง NETs อย่างแน่ชัด แต่เชื่อว่าสาเหตุน่าจะคล้ายกับมะเร็งชนิดอื่น ๆ คือมีการสะสมเปลี่ยนแปลงตัวเซลล์ในกระเพาะอาหาร ลำไส้ ปอด จากการได้รับสารก่อมะเร็ง หรือเนื่องจากอายุที่มากขึ้น

อวัยวะที่พบมะเร็ง NETs

มะเร็ง NETs สามารถพบได้ในหลายตำแหน่ง โดยพบได้บ่อยในอวัยวะในระบบทางเดินอาหาร ปอด และบางครั้งก็อาจพบได้ในอวัยวะอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน

อาการของมะเร็ง NETs

อาการของโรคมะเร็ง NETs จะคล้าย ๆ กับอาการของโรคมะเร็งในระบบทางเดินอาหารทั่วไป ได้แก่ รับประทานอาหารแล้วอิ่มเร็ว การขับถ่ายผิดปรกติ มีเลือดออกในทางเดินอาหาร อ่อนเพลียเนื่องจากโลหิตจาง ปวดท้อง

อย่างไรก็ตามมะเร็ง NETs นั้นมีความแตกต่างจากมะเร็งกระเพาะอาหารและมะเร็งลำไส้ทั้งในส่วนของเซลล์มะเร็งและการดำเนินโรค โดยเซลล์มะเร็ง NETs จะมีการสร้างฮอร์โมนบางชนิดออกมา ซึ่งจะทำให้เกิดอาการผิดปรกติที่แตกต่างจากมะเร็งในระบบทางเดินอาหาร เช่น ทำให้ผู้ป่วยร้อนวูบวาบ ท้องเสีย และหัวใจเต้นผิดปรกติในเวลาเดียวกัน และมีอาการเป็นระลอก ๆ

การตรวจวินิจฉัยมะเร็ง NETs

วิธีการตรวจวินิจฉัยโรคมะเร็ง NETs จะมีความใกล้เคียงกับการตรวจหามะเร็งทั่วไป โดยในผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไป แพทย์จะแนะนำให้ส่องกล้องในลำไส้ใหญ่ เพื่อเป็นการตรวจคัดกรอง และสำหรับในผู้ที่มีอาการผิดปรกติ เช่น รับประทานอาหารแล้วปวดท้อง หรือมีอาการปวดท้องเรื้อรัง โดยเฉพาะด้านบนของช่องท้อง ร่วมกับมีเลือดออกในทางเดินอาหารและโลหิตจาง แพทย์ก็จะแนะนำให้ส่องกล้องในลำไส้ใหญ่เช่นกัน

หลังจากส่องกล้องและสงสัยว่าน่าจะเป็นมะเร็ง NETs ก็จะต้องมีการตัดชิ้นเนื้อไปย้อมแบบพิเศษ เพื่อดูว่ามีสารที่หลั่งเป็นฮอร์โมนตามลักษณะของมะเร็ง NETs หรือไม่ ทั้งนี้เพื่อยืนยันการเป็นมะเร็ง NETs ของผู้ป่วยรายนั้นนั่นเอง

รักษาโรคมะเร็ง NETs

สำหรับมะเร็งทั่วไป หากอยู่ในระยะต้น ๆ การรักษาหลักคือการผ่าตัด เช่นเดียวกับมะเร็ง NETs ซึ่งหากผ่าตัดได้หมดโดยยังไม่มีการแพร่กระจาย ผู้ป่วยก็จะมีโอกาสหายขาดได้ โดยไม่ต้องรักษาเสริมด้วยยาเคมีบำบัด เนื่องจากมะเร็งชนิดนี้ไม่ค่อยตอบสนองต่อยาเคมีบำบัด และสำหรับมะเร็ง NETs ที่มีการแพร่กระจายแล้ว จะต้องใช้ยากลุ่มพิเศษที่ไม่ใช่ยาเคมีบำบัดช่วยรักษาและบรรเทาอาการ โดยยาในกลุ่มนี้จะไปยับยั้งการหลั่งฮอร์โมนที่ผิดปรกติเพื่อลดอาการจากมะเร็ง NETs ในขณะเดียวกันก็จะมียาอีกกลุ่มหนึ่งที่ออกฤทธิ์โดยตรงต่อกระบวนการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง NETs โดยจะไปยับยั้งเซลล์มะเร็งให้ฝ่อและหยุดเจริญเติบโตได้

อย่างไรก็ตาม จะมีมะเร็ง NETs บางกลุ่มซึ่งเป็นส่วนน้อยที่มีเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว และลุกลามไปยังอวัยวะอื่น ๆ ซึ่งทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตในระยะเวลาอันสั้น และมีมะเร็ง NETs บางกลุ่มที่เจริญเติบโตช้าหลังจากมีการแพร่กระจายไปแล้ว ทำให้ผู้ป่วยมีชีวิตยืนยาวอีกหลายปี ซึ่งยาใหม่ทั้งสองกลุ่มดังกล่าวข้างต้นก็จะไปช่วยยับยั้งและบรรเทาอาการจากการแพร่กระจายของมะเร็ง NETs ในผู้ป่วยกลุ่มนี้ได้

สถานการณ์ของผู้ป่วยมะเร็ง NETs ในประเทศไทย

เนื่องจากเพิ่งมีการค้นพบการวินิจฉัยโรคมะเร็ง NETs อย่างถูกได้ไม่นานมานี้ ดังนั้นอุบัติการณ์ของมะเร็ง NETs ในต่างประเทศจึงเพิ่มขึ้นเป็นหลายเท่าตัว เนื่องจากแพทย์สามารถตรวจวินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำมากขึ้น จึงพบโรคนี้ได้มากขึ้น ส่วนในประเทศไทยปัจจุบันก็มีความตื่นตัวในเรื่องนี้ โดยแพทย์ที่มีความชำนาญก็จะนำวิธีการวินิจฉัยมะเร็ง NETs ที่ถูกต้องมาใช้ จึงทำให้พบอุบัติการณ์ของโรคนี้เพิ่มขึ้นเช่นกัน อย่างไรก็ตามไม่ได้หมายความว่าพบโรคนี้มากขึ้นกว่าเดิม แต่จำนวนที่เพิ่มขึ้นเป็นเพราะตรวจพบโรคมากขึ้นนั่นเอง

โรคมะเร็ง NETs สามารถป้องกันได้หรือไม่?

เนื่องจากยังไม่ทราบสาเหตุในการโรคเกิดมะเร็ง NETs อย่างแน่ชัด การป้องกันโรคนี้จึงทำได้ยาก แต่โดยทั่วไปการป้องกันโรคมะเร็ง NETs ก็คือการตรวจสุขภาพ โดยตรวจคัดกรองมะเร็งตามความเหมาะสม การดูแลร่างกายทั่ว ๆ ไป และหลีกเลี่ยงสารก่อมะเร็ง โดยเฉพาะการสูบบุหรี่